लोकांच्या गर्दीत आपण राहतो, सोशल मीडियावर हजारो मित्र असतात; पण अडचणीच्या वेळी खऱ्या अर्थाने चार आधाराचे हात किती जणांना मिळतात, हा विचार करण्याची वेळ आली आहे.
माणसातील माणूस कुठे हरवला?
पूर्वी शेजाऱ्याच्या घरात दुःख असेल तर आपले घरही दुःखी व्हायचे. सुख-दुःखात धावून जाणे, आजारी व्यक्तीची विचारपूस करणे, संकटात आर्थिक किंवा मानसिक मदत करणे, अनोळखी व्यक्तीलाही गरजेच्या वेळी हात देणे—ही माणुसकीची सहज भावना होती.
आज मात्र जीवन वेगवान झाले आहे. प्रत्येकजण आपल्या समस्या, करिअर, पैसा, प्रतिष्ठा आणि वैयक्तिक धावपळीत अडकला आहे. त्यामुळे दुसऱ्याच्या वेदनेकडे पाहण्याची संवेदनशीलता कमी होत असल्याचे जाणवते.
गर्दी मोठी, पण आधार कमी
आज एखादी व्यक्ती हजारो लोकांच्या संपर्कात असू शकते; तरीही मनातील दुःख सांगण्यासाठी तिच्याकडे विश्वासाने बोलता येईल असा एकही माणूस नसतो.
मोबाईलमध्ये शेकडो नंबर असतात, सोशल मीडियावर हजारो फॉलोअर्स असतात; पण संकटाच्या क्षणी फोन उचलून “काय झालं? मी तुझ्यासोबत आहे” असे म्हणणारे किती असतात?
हीच आपल्या समाजासमोरील मोठी विसंगती आहे.
गरज आहे ती संवेदनशील समाजाची
माणुसकी म्हणजे केवळ मोठमोठ्या समाजसेवेच्या घोषणा नव्हेत. बसमध्ये वृद्धाला जागा देणे, रस्त्यावर अडचणीत असलेल्या व्यक्तीला मदत करणे, शेजाऱ्याची विचारपूस करणे, कामगाराचा आदर करणे, दुःखात असलेल्या मित्राचे शांतपणे ऐकून घेणे—हीदेखील माणुसकीच आहे.
कधी कधी एखाद्याला पैशांपेक्षा दोन आधाराचे शब्द अधिक आवश्यक असतात. “तू एकटा नाहीस” ही जाणीव एखाद्या व्यक्तीसाठी मोठा आधार ठरू शकते.
समाजाने स्वतःला प्रश्न विचारण्याची वेळ
आपण एखाद्याच्या अडचणीची सोशल मीडियावर चर्चा करण्यापेक्षा त्याच्या घरी जाऊन विचारपूस करतो का?
आपल्या आजूबाजूला एखादी व्यक्ती एकटी पडली असेल तर तिच्याशी संवाद साधतो का?
गरजू व्यक्तीला मदत करताना त्याचा फोटो काढण्यापेक्षा त्याची गरज समजून घेतो का?
हे प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारले पाहिजेत.
माणूसपण जपण्याची जबाबदारी आपलीच
समाज बदलण्यासाठी मोठ्या क्रांतीची गरज नसते. प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या वागण्यात थोडी संवेदनशीलता आणली तरी मोठा बदल घडू शकतो.
एक फोन, एक भेट, दोन प्रेमाचे शब्द, संकटात दिलेला हात आणि चुकीच्या वेळी न सोडलेली साथ—यातूनच खरी माणुसकी जिवंत राहते.
आज पैसा, पद आणि प्रतिष्ठा मिळविण्याची स्पर्धा सुरू आहे; पण या सगळ्याच्या पलीकडे “आपल्यामुळे एखाद्या माणसाच्या आयुष्यात थोडा प्रकाश आला का?” हा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा आहे.
शेवटचा प्रश्न…
माणूस चंद्रावर पोहोचला, तंत्रज्ञानाने जग जवळ आले, पण माणसाच्या मनापासून माणूस किती जवळ आला?
आपल्याकडे इमारती उंच होत आहेत, सुविधा वाढत आहेत; मात्र जर शेजाऱ्याच्या डोळ्यातील अश्रू दिसत नसतील, वृद्धाच्या एकटेपणाची जाणीव होत नसेल आणि संकटात सापडलेल्या माणसासाठी चार आधाराचे हात पुढे येत नसतील, तर विकासाबरोबरच आपल्याला माणुसकीचा विकास करण्याचीही गरज आहे.
कारण शेवटी माणूस किती मोठा झाला यापेक्षा, त्याच्या मोठेपणामुळे किती माणसे उभी राहिली—हेच त्याचे खरे माणूसपण आहे.
